शिक्षकका लागि अनुशासनका सिद्धान्तहरु
शिक्षकका लागि अनुशासनका सिद्धान्त: आधुनिक कक्षाकोठाको मनोवैज्ञानिक तथा व्यावहारिक रूपान्तरण
विद्यालय र कक्षाकोठा विद्यार्थीहरूको प्राज्ञिक, सामाजिक, संवेगात्मक र नैतिक विकासको प्राथमिक थलो हो। परम्परागत शिक्षा प्रणालीले अनुशासनलाई विद्यार्थीमाथिको कठोर नियन्त्रण, दण्ड र एकतर्फी आज्ञापालनको रूपमा मात्र व्याख्या गर्थ्यो। तर, एक्काइसौँ शताब्दीको आधुनिक शैक्षिक मनोविज्ञान, स्नायु-विज्ञान (Neuroscience) र बाल-विकासका सिद्धान्तहरूले अनुशासनको भाष्यलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरिदिएका छन्।
अनुशासन (Discipline) शब्दको ल्याटिन मूल 'Disciplina' को अर्थ 'सिकाइ वा ज्ञान ग्रहण गर्नु' हुन्छ, 'सजाय दिनु' होइन। त्यसैले, कक्षाकोठा व्यवस्थापन केवल शान्त वातावरण सिर्जना गर्नु मात्र होइन, बरु विद्यार्थीहरूमा स्वनियमन (Self-regulation), अन्तरवैयक्तिक सम्बन्ध र जिम्मेवारीबोधको विकास गराउनु हो।
एउटा सामान्य कक्षाकोठालाई उत्कृष्ट र बालमैत्री सिकाइ केन्द्रमा रूपान्तरण गर्न शिक्षकले मुख्यतया निम्न सिद्धान्तहरूलाई आत्मसात् गर्नुपर्ने हुन्छ: १. स्पष्ट निर्देशन…
