नेपाल सरकार, शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ, म्याग्दीले नजिकिँदै गरेको साक्षरता दिवस र शिक्षा दिवसको अवसर पारेर जिल्लाभरका कक्षा १ देखि ५ सम्मका बालबालिका लक्षित एक महत्त्वपूर्ण शैक्षिक कार्यक्रम अघि सारेको छ। "पढाइ सीप प्रतियोगिता" नाम दिइएको यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य तल्लो तहदेखि नै शैक्षिक गुणस्तर सुधार गर्नु, सिकाइलाई दिगो बनाउनु र विद्यार्थीहरूमा रहेको अन्तर्निहित प्रतिभालाई प्रस्फुटन गराउनु रहेको छ।
प्रतियोगिताको छनोट प्रक्रिया
विद्यालय स्तरीय छनोट
प्रतियोगितालाई व्यवस्थित, प्रतिस्पर्धी र व्यापक बनाउन विद्यालय तहदेखि नै छनोट प्रक्रिया सुरु गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ। जारी गरिएको पत्रअनुसार, जिल्लाका सम्पूर्ण सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयहरूले आफ्ना कक्षा १ देखि ५ सम्मका सबै विद्यार्थीलाई विद्यालय स्तरको प्रतियोगितामा अनिवार्य सहभागी गराउनुपर्नेछ। त्यसपछि प्रत्येक विद्यालयले हरेक कक्षाबाट सर्वोत्कृष्ट एक-एक जना विद्यार्थी छनोट गरी स्थानीय तह (पालिका) मा पठाउनेछन्।
स्थानीय तह (पालिका) स्तरीय प्रतिस्पर्धा
स्थानीय तहले आ-आफ्नो पालिकाभित्रका विद्यालयबाट छनोट भएर आएका विद्यार्थीहरूबीच पुनः प्रतिस्पर्धा गराउनेछन्। उक्त प्रतिस्पर्धाबाट कक्षा १ देखि ५ सम्मका उत्कृष्ट १/१ जना गरी जम्मा ५ जना विद्यार्थी छनोट गरी आगामी २०८३ भदौ २८ गतेभित्र एकाइले तोकेको मिति र समयमा सहभागी गराउन सिफारिस गर्नुपर्नेछ। यसरी पालिका स्तरमा आयोजना हुने कार्यक्रमको सम्पूर्ण आर्थिक व्यवस्थापन भने सम्बन्धित स्थानीय तहले नै गर्नुपर्ने जिम्मेवारी तोकिएको छ।
वैज्ञानिक मूल्याङ्कन पद्धति
यस प्रतियोगिताको सबैभन्दा सबल पक्ष भनेको विद्यार्थीहरूको उमेर र कक्षागत क्षमतालाई आधार मानेर तयार पारिएको वैज्ञानिक मूल्याङ्कन पद्धति हो। मूल्याङ्कनका लागि विद्यार्थीको पठन प्रवाह (Reading Fluency) लाई मुख्य आधार बनाइएको छ। जसअनुसार कक्षा १ का बालबालिकाले अक्षरको ध्वनि र आधारभूत शब्द पहिचान गर्दै प्रतिमिनेट १० देखि १५ वटा सही शब्द उच्चारण गर्नुपर्ने लक्ष्य राखिएको छ। कक्षा २ का लागि शब्द पहिचान र सरल वाक्य पठनसहित प्रतिमिनेट २० देखि ३० शब्द तोकिएको छ। त्यसैगरी, कक्षा ३ का विद्यार्थीले अनुच्छेद तथा कथात्मक पाठ पठन गर्दै प्रतिमिनेट ३५ देखि ४५ शब्द र कक्षा ४ तथा ५ का विद्यार्थीले उन्नत स्तरको पाठ बोधसहित प्रतिमिनेट ५० वा सोभन्दा बढी शब्द सही रूपमा पढ्नुपर्ने मापदण्ड निर्धारण गरिएको छ। यसले विद्यार्थीले कति छिटो पढ्न सक्छन् भन्ने मात्र नभई कति शुद्ध र अर्थ बुझेर पढ्छन् भन्ने कुरालाई जोड दिएको छ।
पुरस्कार तथा सम्मान
साना बालबालिकालाई थप उत्साहित र सिकाइप्रति अभिप्रेरित गर्न जिल्ला स्तरको अन्तिम प्रतिस्पर्धामा उत्कृष्ट हुनेहरूका लागि आकर्षक पुरस्कारको समेत व्यवस्था गरिएको छ। प्रतियोगितामा प्रथम स्थान हासिल गर्नेलाई रु. ५,०००/-, द्वितीयलाई रु. ४,०००/- र तृतीय हुने विद्यार्थीलाई रु. ३,०००/- नगदका साथै प्रमाणपत्र प्रदान गरिनेछ।
म्याग्दी जिल्लामा सञ्चालन हुन गइरहेको यस 'पढाइ सीप प्रतियोगिता' केवल एक दिनको औपचारिक कार्यक्रम मात्र नभई विद्यार्थीहरूमा पठन संस्कृति (Reading Culture) विकास गर्ने एक उदाहरणीय कदम हो। विद्यालयदेखि पालिकासम्मको सक्रिय सहभागिता र समन्वयमा सम्पन्न हुने यस कार्यक्रमले बालबालिकाको भाषिक सीप विकास र समग्र शैक्षिक उन्नयनमा दूरगामी प्रभाव पार्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
